Klejenie stali nierdzewnej klejem anaerobowym jest jedną z najczęściej stosowanych metod łączenia gotowych elementów balustrad systemowych. Pozwala zamontować kolanka, łączniki rur, zaślepki oraz podpory poręczy bez spawania, widocznych śrub i kosztownej obróbki gotowych połączeń. Warunkiem uzyskania odpowiedniej trwałości jest jednak prawidłowe przygotowanie powierzchni, właściwe dopasowanie części oraz zachowanie czasu potrzebnego do utwardzenia kleju.

Z doświadczenia wynika, że większość problemów z klejonymi elementami balustrad nie jest spowodowana wadą samego produktu. Najczęściej przyczyną okazują się błędy montażowe: zatłuszczona powierzchnia, nadmierny luz, pominięcie aktywatora, zbyt mała ilość kleju albo obciążenie połączenia przed jego pełnym utwardzeniem.

W tym poradniku wyjaśniamy, jak powinno wyglądać prawidłowe klejenie stali nierdzewnej klejem anaerobowym oraz jakich błędów należy unikać podczas wykonywania balustrady.

Czym jest klej anaerobowy do stali nierdzewnej?

Klej anaerobowy to preparat przeznaczony przede wszystkim do wykonywania precyzyjnych połączeń metal–metal. Jego sposób działania różni się od popularnych klejów montażowych, silikonów czy klejów dwuskładnikowych.

Proces utwardzania rozpoczyna się po jednoczesnym spełnieniu dwóch warunków:

• klej znajduje się pomiędzy metalowymi powierzchniami,
• dostęp tlenu do kleju zostaje ograniczony.

Dopóki preparat pozostaje w butelce albo znajduje się na zewnętrznej powierzchni elementu, może przez długi czas zachowywać płynną postać. Po wsunięciu metalowego łącznika do rury powstaje wąska, odcięta od powietrza szczelina. Właśnie w tym miejscu rozpoczyna się proces utwardzania kleju.

Dlatego wypływający na zewnątrz nadmiar preparatu może nadal pozostawać mokry, mimo że klej zamknięty pomiędzy łącznikiem a rurą zaczął już wiązać.

Profesjonalne kleje do stali nierdzewnej i balustrad dostępne są w różnych pojemnościach i wariantach, dlatego przed rozpoczęciem prac należy sprawdzić ich przeznaczenie, dopuszczalną grubość szczeliny oraz czas utwardzania.

Do jakich elementów balustrady stosuje się klej anaerobowy?

Kleje anaerobowe najlepiej sprawdzają się w dokładnie dopasowanych połączeniach metalowych. W systemach balustrad ze stali nierdzewnej wykorzystuje się je najczęściej do montażu:

• kolanek poręczy,
• łączników prostych,
• łączników regulowanych,
• zaślepek rur i profili,
• podpór poręczy,
• trzpieni wsuwanych do rur,
• elementów cylindrycznych,
• niektórych połączeń gwintowanych.

Duży wybór takich części znajduje się w kategorii kolanka i łączniki rur oraz profili.

Klejenie umożliwia wykonanie estetycznego połączenia bez widocznego spawu. Ma to szczególne znaczenie przy elementach szlifowanych i polerowanych, na których każda nierówność albo przebarwienie pozostaje łatwo widoczne.

Nie oznacza to jednak, że klej anaerobowy może zastąpić każde połączenie mechaniczne lub spawane. Musi być stosowany zgodnie z przeznaczeniem konkretnego produktu oraz technologią przewidzianą przez producenta systemu balustradowego.

Dlaczego klejenie stali nierdzewnej wymaga aktywatora?

Stal nierdzewna zaliczana jest do metali pasywnych. Na jej powierzchni występuje bardzo cienka warstwa pasywna, która odpowiada za odporność materiału na korozję.

Więcej na temat jej działania można przeczytać w artykule AISI 304 czy AISI 316 na balustradę?.

Warstwa pasywna jest korzystna z punktu widzenia odporności korozyjnej, ale może spowalniać proces utwardzania niektórych klejów anaerobowych. Z tego powodu podczas łączenia dwóch części ze stali nierdzewnej często stosuje się odpowiedni aktywator.

Aktywator może:

• przyspieszyć rozpoczęcie utwardzania,
• skrócić czas wstępnego związania,
• poprawić działanie kleju na metalu pasywnym,
• wspomóc klejenie w niższej temperaturze,
• ułatwić uzyskanie powtarzalnego rezultatu.

Dokumentacja techniczna producentów chemii przemysłowej wskazuje, że aktywatory są szczególnie przydatne podczas pracy z metalami pasywnymi, w tym stalą nierdzewną, przy większych szczelinach oraz w obniżonej temperaturze. Przykładem jest aktywator do klejów anaerobowych Multibond 71 

Należy pamiętać, że aktywator nie zastępuje odtłuszczania. Nie naprawi również połączenia, w którym elementy są niewłaściwie dopasowane.

Klejenie stali nierdzewnej klejem anaerobowym krok po kroku

1. Sprawdź dopasowanie elementów bez kleju

Przed rozpoczęciem montażu należy wsunąć łącznik do rury na sucho.

Element powinien:

• wchodzić z niewielkim oporem,
• nie przechylać się wyraźnie na boki,
• pozwalać na ustawienie właściwego kąta.

Jeżeli łącznik porusza się swobodnie wewnątrz rury, szczelina może być zbyt duża dla zastosowanego produktu. Przykładowo klej anaerobowy MECCANOCAR 50 ml jest przeznaczony do połączeń o maksymalnej grubości spoiny wynoszącej 0,15 mm.

Nadmiernego luzu nie należy kompensować przypadkowymi materiałami, takimi jak papier, taśma, folia czy kawałki tworzywa.

2. Usuń zabrudzenia produkcyjne

Nowy element ze stali nierdzewnej nie zawsze jest gotowy do natychmiastowego klejenia. Na jego powierzchni mogą znajdować się:

• oleje technologiczne,
• środki konserwujące,
• resztki pasty polerskiej,
• pył po szlifowaniu,
• ślady dłoni,
• pozostałości opakowania,
• wilgoć.

Klej powinien mieć bezpośredni kontakt z metalem, a nie z warstwą oleju lub środka konserwującego.

Powierzchnię należy oczyścić odpowiednim preparatem odtłuszczającym,  a następnie pozostawić do całkowitego wyschnięcia. Producenci systemów klejowych podkreślają, że usunięcie oleju, smaru i innych zanieczyszczeń ma istotne znaczenie dla jakości połączenia.

3. Nie używaj preparatów nabłyszczających przed klejeniem

Środki przeznaczone do późniejszej pielęgnacji stali nierdzewnej często pozostawiają na powierzchni warstwę ochronną albo nabłyszczającą.

Taki preparat może poprawiać wygląd gotowej balustrady, ale nie powinien być stosowany na powierzchniach przeznaczonych do klejenia. Warstwa oleju, silikonu albo środka konserwującego może znacząco pogorszyć przyczepność.

Najpierw wykonuje się klejenie, a dopiero po pełnym utwardzeniu i oczyszczeniu połączenia można przeprowadzić końcową pielęgnację balustrady.

4. W razie potrzeby delikatnie zmatów powierzchnię

Bardzo gładką powierzchnię trzpienia można w uzasadnionych przypadkach delikatnie zmatowić włókniną przeznaczoną do stali nierdzewnej.

Nie należy jednak wykonywać agresywnego szlifowania. Zbyt intensywna obróbka może:

• zmniejszyć średnicę trzpienia,
• zwiększyć szczelinę,
• uszkodzić widoczną część elementu,
• przenieść na stal nierdzewną drobiny zwykłej stali.

Narzędzia i materiały ścierne używane do stali nierdzewnej nie powinny być wcześniej stosowane do stali czarnej. Kontakt z obcymi cząstkami żelaza może prowadzić do powstawania przebarwień i punktowych ognisk korozji.

5. Nanieś aktywator zgodnie z instrukcją

Aktywator należy stosować zgodnie z instrukcją producenta. Najczęściej nanosi się go na jedną albo obie powierzchnie przeznaczone do połączenia.

Po aplikacji preparat powinien odparować. Kleju nie należy nakładać na grubą, mokrą warstwę aktywatora, jeżeli producent danego systemu nie przewidział takiego sposobu aplikacji.

Zbyt duża ilość aktywatora nie oznacza mocniejszego połączenia. Jego zadaniem jest przygotowanie powierzchni oraz przyspieszenie reakcji, a nie wypełnienie szczeliny.

6. Nanieś klej na odpowiednią powierzchnię

Klej należy rozprowadzić na powierzchni trzpienia, który zostanie wsunięty do rury. Preparat powinien pokrywać obwód i odpowiednią długość części roboczej.

Nie należy ograniczać aplikacji do jednej kropli umieszczonej przy samej krawędzi rury. Podczas wsuwania łącznika taka kropla może zostać niemal w całości wypchnięta na zewnątrz.

W prawidłowym połączeniu klej powinien znajdować się wewnątrz szczeliny pomiędzy metalowymi elementami.

7. Połącz części delikatnym ruchem obrotowym

Po naniesieniu kleju element należy wsunąć do rury spokojnym ruchem, lekko go obracając.

Ruch obrotowy pomaga rozprowadzić preparat po całym obwodzie. Następnie trzeba ustawić wymagany kąt kolanka albo łącznika i pozostawić element w tej pozycji.

Nie należy wielokrotnie obracać części po rozpoczęciu wiązania.

8. Usuń wypływający nadmiar kleju

Nadmiar preparatu należy usunąć od razu po ustawieniu elementów.

Pozostawiony klej może:

• utworzyć nieestetyczną plamę,
• przyciągać pył,
• utrudniać końcowe czyszczenie,
• wymagać późniejszego usuwania mechanicznego,
• uszkodzić wygląd szlifowanej powierzchni.

Klej pozostający na zewnątrz ma dostęp do tlenu, dlatego może nie utwardzać się w takim samym tempie jak preparat znajdujący się wewnątrz połączenia.

9. Unieruchom klejone elementy

Połączenie powinno pozostać nieruchome przez czas wskazany w dokumentacji kleju.

Dotyczy to szczególnie:

• kolanek poręczy,
• długich odcinków rur,
• łączników regulowanych,
• elementów montowanych pod kątem,
• poręczy schodowych.

Ciężar długiej rury może spowodować powolny obrót kolanka jeszcze przed uzyskaniem wstępnej wytrzymałości. Dlatego połączenie warto podeprzeć albo tymczasowo zabezpieczyć przed zmianą położenia.

10. Nie obciążaj połączenia zbyt wcześnie

Wstępne związanie kleju nie oznacza uzyskania pełnej wytrzymałości.

Klej może po kilkudziesięciu minutach utrzymywać element w określonym położeniu, ale nadal nie być gotowy do przenoszenia właściwych obciążeń.

Bezpośrednio po montażu nie należy:

• opierać się o poręcz,
• prostować konstrukcji siłą,
• naciągać połączonych odcinków,
• przeprowadzać prób obciążeniowych,
• wykorzystywać poręczy jako uchwytu podczas dalszych prac.

Czas pełnego utwardzenia trzeba sprawdzić w dokumentacji konkretnego produktu.

Najczęstsze błędy podczas klejenia elementów balustrady

Błąd 1. Klejenie zatłuszczonej powierzchni

To jeden z najczęstszych błędów popełnianych przez niedoświadczonych montażystów.

Łącznik może wyglądać na czysty, ale nadal posiadać cienką warstwę oleju technologicznego lub pasty polerskiej. Wówczas klej wiąże się z zabrudzeniem, a nie bezpośrednio ze stalą.

Błąd 2. Odtłuszczanie przypadkowym środkiem

Nie każdy rozpuszczalnik nadaje się do przygotowania powierzchni przed klejeniem. Niektóre preparaty pozostawiają osad albo warstwę substancji pogarszającej przyczepność.

Szczególnie nieodpowiednie są środki zawierające silikon, olej albo dodatki nabłyszczające.

Błąd 3. Pominięcie aktywatora

Brak aktywatora nie zawsze oznacza, że klej w ogóle się nie utwardzi. Na stali nierdzewnej proces może jednak przebiegać znacznie wolniej.

Montażysta po kilkunastu minutach zaczyna wtedy poruszać elementem, poprawiać jego ustawienie albo obciążać połączenie. W rezultacie klejona spoina zostaje osłabiona jeszcze przed uzyskaniem wymaganej wytrzymałości.

Błąd 4. Nakładanie kleju na mokry aktywator

Po naniesieniu aktywatora trzeba zachować sposób aplikacji i czas odparowania określony przez producenta.

Nałożenie kleju na grubą, mokrą warstwę przypadkowo użytego preparatu może pogorszyć parametry połączenia.

Błąd 5. Zbyt duży luz między łącznikiem a rurą

Klej anaerobowy działa najlepiej w wąskich, precyzyjnych szczelinach.

Jeżeli łącznik można swobodnie przechylać albo poruszać na boki, należy sprawdzić:

• średnicę rury,
• średnicę trzpienia,
• tolerancję wykonania,
• maksymalną szczelinę dopuszczoną przez producenta kleju.

Większa ilość kleju nie zawsze naprawi źle dopasowane połączenie.

Błąd 6. Zbyt ciasne połączenie

Elementy nie powinny również wymagać agresywnego wbijania młotkiem.

Podczas wbijania większość kleju może zostać zgarnięta z trzpienia i wypchnięta na zewnątrz. Dodatkowo istnieje ryzyko uszkodzenia powierzchni, deformacji łącznika albo ustawienia kolanka pod niewłaściwym kątem.

Błąd 7. Nakładanie kleju tylko na krawędź

Jedna kropla nałożona przy wejściu do rury nie daje pewności, że preparat znajdzie się na całej powierzchni połączenia.

Klej powinien zostać rozprowadzony po obwodzie i na odpowiedniej długości trzpienia.

Błąd 8. Używanie nadmiernej ilości kleju

Więcej preparatu nie oznacza automatycznie mocniejszego połączenia.

Nadmiar:

• zostaje wypchnięty na zewnątrz,
• brudzi powierzchnię,
• zwiększa zużycie produktu,
• utrudnia czyszczenie,
• nie kompensuje nadmiernego luzu.

Błąd 9. Poprawianie kolanka podczas utwardzania

Jeżeli proces utwardzania już się rozpoczął, obracanie elementu może uszkodzić tworzącą się strukturę kleju.

Właściwy kąt należy ustawić bezpośrednio po połączeniu części. Jeżeli po dłuższym czasie okaże się, że ustawienie jest nieprawidłowe, połączenie powinno zostać rozebrane, oczyszczone i wykonane ponownie.

Błąd 10. Klejenie zimnych lub wilgotnych elementów

Element przechowywany zimą w samochodzie może mieć znacznie niższą temperaturę niż powietrze w budynku.

Na zimnej powierzchni może również skraplać się wilgoć. Klejenie wilgotnej stali albo praca w zbyt niskiej temperaturze może znacząco wydłużyć czas wiązania.

Dokumentacja Henkel wskazuje, że aktywator może wspomagać utwardzanie klejów anaerobowych przy metalach pasywnych oraz w temperaturze poniżej około 15°C.

Błąd 11. Obciążenie poręczy bezpośrednio po montażu

To szczególnie częsty problem podczas montażu schodów.

Monter przytrzymuje się świeżo sklejonej poręczy, używa jej do podciągnięcia się albo opiera na niej narzędzia. Nawet jeżeli element nie odpadnie od razu, połączenie może zostać osłabione.

Błąd 12. Traktowanie kleju jako sposobu naprawienia błędnej konstrukcji

Klej anaerobowy nie zastąpi:

• prawidłowego zakotwienia słupków,
• właściwego rozstawu podpór,
• odpowiedniej głębokości wsunięcia łącznika,
• zabezpieczeń mechanicznych przewidzianych przez producenta,
• właściwego doboru elementów,
• prawidłowej geometrii balustrady.

O zasadach montażu całego systemu można przeczytać również w poradniku balustrada do samodzielnego montażu.

Czy połączenie klejone może zastąpić spawanie?

Prawidłowo wykonane połączenie klejone może osiągać bardzo wysoką wytrzymałość i jest powszechnie stosowane w systemach balustradowych.

Jego zaletami są:

• brak przebarwień spawalniczych,
• brak konieczności szlifowania spoin,
• estetyczny wygląd,
• możliwość montażu na budowie,
• brak konieczności używania spawarki,
• równomierne przenoszenie naprężeń na powierzchni złącza.

Nie można jednak automatycznie uznać, że każde klejone połączenie jest równoważne każdemu połączeniu spawanemu.

Na jego trwałość wpływają:

• powierzchnia klejenia,
• głębokość osadzenia trzpienia,
• wielkość szczeliny,
• rodzaj kleju,
• kierunek obciążenia,
• temperatura pracy,
• przygotowanie powierzchni,
• czas pełnego utwardzenia.

Klejenie należy stosować tam, gdzie przewiduje je konstrukcja i instrukcja danego systemu.

Klej anaerobowy czy klej dwuskładnikowy?

Klej anaerobowy najlepiej sprawdza się w ciasno dopasowanych połączeniach metal–metal.

Klej dwuskładnikowy może być lepszym rozwiązaniem, gdy:

• występuje większa szczelina,
• powierzchnie są nieregularne,
• łączone są różne materiały,
• klej musi wypełniać ubytki,
• nie ma możliwości ograniczenia dostępu tlenu,
• taką technologię przewidział producent elementu.

Produktu nie powinno się wybierać wyłącznie na podstawie określenia „klej do metalu”. Należy sprawdzić dokładne zastosowanie, maksymalną szczelinę, odporność temperaturową oraz wymagany sposób przygotowania powierzchni.

Klejenie balustrady a bezpieczeństwo konstrukcji

Elementy takie jak kolanka, łączniki i zaślepki stanowią tylko część całej balustrady.

O bezpieczeństwie konstrukcji decydują również:

• właściwy dobór słupków,
• prawidłowe zakotwienie,
• rozstaw słupków,
• rodzaj podłoża,
• sposób wykonania poręczy,
• dobór wypełnienia,
• zgodność z dokumentacją systemu.

Pomocne informacje o budowie systemu znajdują się w artykule jakie słupki balustrady wybrać.

W sklepie AVIS dostępne są zarówno pojedyncze elementy balustrad ze stali nierdzewnej, jak i kompletne balustrady balkonowe do samodzielnego montażu.

Podsumowanie – jak prawidłowo kleić stal nierdzewną?

Prawidłowe klejenie stali nierdzewnej klejem anaerobowym wymaga przede wszystkim dokładności. Nawet profesjonalny preparat nie zapewni trwałego połączenia, jeżeli części będą zabrudzone, mokre albo źle dopasowane.

Najważniejsze zasady to:

1. sprawdzenie połączenia na sucho,
2. dokładne odtłuszczenie powierzchni,
3. usunięcie past polerskich i środków konserwujących,
4. zastosowanie właściwego aktywatora,
5. naniesienie kleju na odpowiednią powierzchnię,
6. spokojne wsunięcie elementu ruchem obrotowym,
7. natychmiastowe ustawienie właściwego kąta,
8. usunięcie nadmiaru kleju,
9. unieruchomienie połączenia,
10. zachowanie pełnego czasu utwardzania.

Najczęstsze reklamacje dotyczące obracających się kolanek, wypadających zaślepek albo luźnych łączników wynikają z pominięcia jednego z tych etapów.

Profesjonalne kleje anaerobowe, aktywatory oraz dopasowane elementy balustradowe można znaleźć w sklepie AVIS Elementy Balustrad.

FAQ – klejenie stali nierdzewnej klejem anaerobowym

Czy klej anaerobowy działa na stali nierdzewnej?

Tak. Klej anaerobowy może być stosowany do łączenia dopasowanych elementów ze stali nierdzewnej. Ponieważ stal nierdzewna jest metalem pasywnym, proces wiązania może przebiegać wolniej. W wielu zastosowaniach pomocne jest użycie aktywatora.

Czy aktywator jest zawsze konieczny?

Zależy to od rodzaju kleju, materiału, temperatury oraz wielkości szczeliny. Przy łączeniu dwóch elementów ze stali nierdzewnej aktywator jest często zalecany, ponieważ przyspiesza i stabilizuje proces utwardzania.

Czy aktywator zastępuje odtłuszczanie?

Nie. Powierzchnia przed klejeniem musi być czysta, sucha i wolna od oleju oraz smaru. Aktywator wspomaga reakcję kleju, ale nie usuwa wszystkich zabrudzeń.

Czy trzeba szlifować stal nierdzewną przed klejeniem?

Nie zawsze. Najważniejsze jest odtłuszczenie i prawidłowe dopasowanie elementów. Delikatne zmatowienie może być pomocne w niektórych przypadkach, ale nie należy agresywnie zmniejszać średnicy trzpienia.

Dlaczego klej znajdujący się na zewnątrz nadal jest mokry?

Klej anaerobowy utwardza się po ograniczeniu dostępu tlenu pomiędzy metalowymi powierzchniami. Preparat wypływający na zewnątrz nadal ma kontakt z powietrzem, dlatego może pozostawać płynny.

Czy większa ilość kleju naprawi luźny łącznik?

Nie zawsze. Każdy produkt ma określoną maksymalną wielkość szczeliny. Jeżeli luz jest zbyt duży, należy sprawdzić zgodność wymiarową elementów albo zastosować produkt przeznaczony do większych szczelin.

Ile czasu schnie klej anaerobowy?

Czas zależy od konkretnego produktu, temperatury, rodzaju metalu, zastosowania aktywatora i szerokości szczeliny. Wstępne związanie może nastąpić po kilkudziesięciu minutach, ale uzyskanie pełnej wytrzymałości zazwyczaj wymaga znacznie więcej czasu.

Czy można poruszyć kolanko po rozpoczęciu wiązania?

Nie jest to zalecane. Poruszenie elementem może przerwać tworzącą się strukturę kleju i osłabić połączenie. Ustawienie kolanka należy wykonać od razu po wsunięciu go do rury.

Czy klejem anaerobowym można przykleić stal nierdzewną do szkła?

Kleje anaerobowe są przeznaczone głównie do połączeń metal–metal. Do szkła należy używać rozwiązań przewidzianych przez producenta uchwytu lub systemu balustradowego.

Czy klejenie stali nierdzewnej klejem anaerobowym nadaje się do balustrad zewnętrznych?

Tak, pod warunkiem zastosowania preparatu przeznaczonego do takich warunków oraz przestrzegania jego instrukcji. Trzeba zwrócić uwagę na odporność temperaturową, wilgoć podczas montażu i pełny czas utwardzania.